مقدمه
وقتی صحبت از واکسن سرماخوردگی سگ و گربه میشود، اولین نکتهای که باید روشن شود این است که چنین واکسنی به معنای یک واکسن واحد برای جلوگیری از تمام بیماریهایی که به آنها «سرماخوردگی» میگوییم وجود ندارد. واکسنها علیه عوامل بیماریزای مشخصی طراحی میشوند؛ بنابراین انتخاب واکسن مناسب برای سگ یا گربه به سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط زندگی و میزان تماس او با حیوانات دیگر بستگی دارد.
پاییز که میرسد، خیلی از صاحبان سگ و گربه یک نگرانی مشترک دارند: «هوا دارد سرد میشود؛ نکند حیوانم سرما بخورد؟ واکسن خاصی لازم نیست بزنم؟»
گاهی این سؤال بعد از یک عطسه شروع میشود. گاهی هم وقتی قرار است سگ چند روزی به پانسیون برود یا گربهای که همیشه در خانه بوده، برای معاینه یا سفر از خانه خارج شود. در این شرایط معمولاً اولین چیزی که به ذهن میرسد، همان چیزی است که در مورد انسانها شنیدهایم: فصل سرما آمده، پس باید واکسن سرماخوردگی زد.
اما داستان سگها و گربهها کمی متفاوت است.
واکسن سرماخوردگی سگ و گربه یک واکسن واحد نیست که بتواند از همه بیماریهای تنفسی جلوگیری کند. واکسنها برای عوامل بیماریزای مشخصی طراحی شدهاند. برای مثال، واکسن FVRCP در گربهها علیه هرپسویروس گربه، کالیسیویروس و پنلوکوپنی محافظت ایجاد میکند و برخی واکسنهای سگ برای عوامل بیماریهای تنفسی مانند Bordetella و پاراآنفلوآنزا استفاده میشوند. به همین دلیل، برنامه واکسیناسیون باید بر اساس شرایط و میزان خطر هر حیوان تعیین شود.
این تفاوت کوچک در سؤال، پاسخ کاملاً متفاوتی ایجاد میکند.
آیا سگ و گربه واقعاً «سرما میخورند»؟
وقتی میگوییم «سگم سرما خورده» یا «گربهام سرما خورده»، معمولاً منظورمان مجموعهای از علائم مثل عطسه، سرفه، آبریزش بینی، ترشح چشم، بیحالی یا کاهش اشتهاست.
اما این علائم یک بیماری واحد نیستند.
در سگها، بیماریهای تنفسی عفونی میتوانند حاصل درگیری چند عامل مختلف باشند. در چیزی که بهطور معمول «کنلکاف» یا سرفه عفونی سگها نامیده میشود، عواملی مثل Bordetella bronchiseptica، canine parainfluenza virus، canine adenovirus type ۲ و گاهی آنفلوآنزای سگ نقش دارند. حتی ممکن است چند عامل همزمان درگیر باشند.
در گربهها هم وضعیت مشابه است. عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی میتوانند با Feline herpesvirus-۱، feline calicivirus، Chlamydia felis و Mycoplasma felis مرتبط باشند. بنابراین عطسه یک گربه لزوماً به معنی یک «سرماخوردگی ساده» نیست.
پس اگر حیوان شما در یک روز سرد عطسه کرد، قرار نیست فوراً به این نتیجه برسیم که «سرما خورده و باید واکسن بزند». بدن حیوانات، خوشبختانه یا متأسفانه، با تغییر فصل اینقدر ساده تصمیمگیری نمیکند.
آیا واکسن میتواند از سرماخوردگی سگ و گربه جلوگیری کند؟
نه، واکسن از همه انواع سرماخوردگی سگ و گربه جلوگیری نمیکند.
اما این به معنی بیفایده بودن واکسیناسیون نیست. برعکس، واکسن یکی از مهمترین بخشهای پیشگیری از بیماریهای عفونی در سگ و گربه است.
تفاوت در اینجاست که واکسن علیه عامل یا بیماری مشخص طراحی میشود، نه علیه یک اصطلاح عمومی مثل «سرماخوردگی».
برای مثال، واکسنهای اصلی گربه یا FVRCP در برابر سه عامل مهم، یعنی هرپسویروس گربه، کالیسیویروس و پنلوکوپنی، محافظت ایجاد میکنند. در سگها نیز واکسنهای اصلی علیه بیماریهایی مانند دیستمپر، آدنوویروس و پاروویروس اهمیت دارند و بعضی واکسنهای تنفسی بر اساس میزان مواجهه حیوان با سایر سگها مورد استفاده قرار میگیرند.
بنابراین هدف واکسیناسیون این نیست که حیوان دیگر هیچوقت عطسه یا سرفه نکند. هدف این است که در برابر بیماریهای مهم و قابل پیشگیری، ایمنی مناسبی داشته باشد و در مواردی که واکسن مناسب وجود دارد، خطر بیماری یا شدت آن کاهش پیدا کند.
بنابراین اگر صاحب حیوان خانگی در اینترنت به دنبال واکسن سرماخوردگی سگ و گربه میگردد، بهتر است به جای جستوجوی یک واکسن واحد، ابتدا مشخص کند حیوان در معرض کدام بیماریها قرار دارد. سگی که مرتب به پانسیون، آرایشگاه یا پارک سگها میرود ممکن است با خطرهای متفاوتی نسبت به یک سگ کاملاً خانگی روبهرو باشد. در مورد گربهها نیز شرایط زندگی، تعداد حیوانات در خانه و احتمال تماس با گربههای دیگر در انتخاب واکسن اهمیت دارد.
کدام واکسنها برای سگ در برابر بیماریهای تنفسی اهمیت دارند؟
قبل از اینکه درباره واکسن سرماخوردگی سگ صحبت کنیم، باید بین واکسنهای پایه یا Core و واکسنهایی که بر اساس شرایط زندگی حیوان انتخاب میشوند تفاوت بگذاریم.
راهنمای ۲۰۲۴ WSAVA تأکید میکند که واکسنهای Core باید برای همه سگها و گربهها، با در نظر گرفتن شرایط جغرافیایی و وضعیت زندگی، مورد توجه قرار بگیرند؛ در مقابل، واکسنهای Non-core بر اساس ریسک و سبک زندگی انتخاب میشوند.
دیستمپر، آدنوویروس و پاروویروس
این بیماریها را نباید با «سرماخوردگی» یکی دانست.
دیستمپر میتواند دستگاه تنفسی و عصبی را درگیر کند. آدنوویروس سگ نیز با بیماریهای تنفسی و کبدی ارتباط دارد و پاروویروس بیشتر به دلیل بیماری شدید گوارشی شناخته میشود.
با این حال، واکسیناسیون علیه آنها بخش مهمی از برنامه پیشگیری سگ است. بنابراین وقتی دفترچه واکسن سگ را بررسی میکنیم، نباید فقط دنبال کلمه «سرماخوردگی» باشیم.
واکسن بوردتلا و کنلکاف
اینجا همان جایی است که عبارت «واکسن سرماخوردگی سگ» بیشتر شنیده میشود.
در مورد سگها، منظور از واکسن سرماخوردگی سگ و گربه معمولاً واکسنهایی است که علیه بعضی از عوامل بیماریهای تنفسی استفاده میشوند، نه یک واکسن عمومی برای تمام سرفهها و عطسهها. برای مثال، در سگهایی که تماس زیادی با حیوانات دیگر دارند، دامپزشک ممکن است بر اساس شرایط زندگی حیوان، واکسنهای مرتبط با Bordetella یا پاراآنفلوآنزا را در برنامه پیشگیری در نظر بگیرد.
Bordetella bronchiseptica یکی از عوامل مهم در بیماری تنفسی عفونی سگهاست و واکسن آن معمولاً برای سگهایی مطرح میشود که احتمال تماس بیشتری با سگهای دیگر دارند.
مثلاً:
- سگی که به پانسیون میرود
- سگی که به مهد یا daycare میرود
- سگی که در کلاسهای گروهی شرکت میکند
- سگی که مرتب به پارک سگها میرود
- سگهایی که در نمایشگاهها یا فعالیتهای گروهی حضور دارند
AAHA نیز بوردتلا را در گروه واکسنهای وابسته به سبک زندگی و میزان تماس قرار میدهد، نه واکسنی که الزاماً برای همه سگها در شرایط یکسان لازم باشد.
به همین دلیل، وقتی کسی از واکسن سرماخوردگی سگ و گربه یا حتی «واکسن سرفه سگ» صحبت میکند، ممکن است منظورش واکسنهایی باشد که احتمال ابتلا یا شدت بیماریهای تنفسی خاصی مانند کنلکاف را کاهش میدهند. این واکسنها همه عوامل ایجادکننده بیماری تنفسی را پوشش نمیدهند و میزان نیاز به آنها باید با توجه به سبک زندگی سگ و میزان تماس او با حیوانات دیگر بررسی شود.
پاراآنفلوآنزای سگ
Canine parainfluenza virus یکی دیگر از عوامل مرتبط با بیماریهای تنفسی سگ است و ممکن است در ترکیب برخی واکسنهای تنفسی وجود داشته باشد.
اما نکته مهم این است که واکسن پاراآنفلوآنزا را نباید جدا از شرایط کلی حیوان تفسیر کرد. اینکه سگ شما در یک آپارتمان زندگی میکند یا هر هفته با دهها سگ دیگر در تماس است، در ارزیابی ریسک تفاوت ایجاد میکند.
آنفلوآنزای سگ
آنفلوآنزای سگ با بیماریهای تنفسی دیگر شباهت علائمی دارد و واکسن آن برای همه سگها بهطور روتین توصیه نمیشود. تصمیم درباره آن به عواملی مثل گردش ویروس در منطقه، شرایط زندگی و میزان تماس سگ با گروههای دیگر بستگی دارد. AAHA نیز بر ارزیابی ریسک برای سگهایی که به پانسیون، daycare، پارک سگها، نمایشگاهها یا سفر میروند تأکید کرده است.
پس اگر سگ شما قرار است هفته آینده به پانسیون برود، سؤال «واکسن سرماخوردگی لازم دارد؟» بهتر است به این شکل مطرح شود:
«با توجه به برنامه واکسیناسیون فعلی و میزان تماس سگ من با سایر سگها، آیا واکسنهای تنفسی برای او توصیه میشوند؟»
این سؤال، دامپزشک را به پاسخ دقیقتری میرساند.
واکسن گربه برای پیشگیری از بیماریهای تنفسی چیست؟
در گربهها نیز واکسن سرماخوردگی سگ و گربه به معنای یک واکسن اختصاصی برای تمام بیماریهای تنفسی نیست. واکسنهای اصلی گربه، از جمله FVRCP، برای ایجاد محافظت در برابر عوامل مشخصی مانند هرپسویروس گربه و کالیسیویروس طراحی شدهاند؛ دو عاملی که میتوانند در ایجاد علائم تنفسی گربه نقش داشته باشند. بنابراین عطسه یا ترشح بینی بعد از واکسیناسیون لزوماً به معنای شکست واکسن نیست و باید علت علائم بهطور جداگانه بررسی شود.
در گربهها، نام FVRCP را احتمالاً بیشتر خواهید شنید.
FVRCP یک واکسن ترکیبی است که برای محافظت در برابر:
- Feline herpesvirus-۱ یا FHV-۱
- Feline calicivirus یا FCV
- Feline panleukopenia virus یا FPV
استفاده میشود.
این سه عامل از مهمترین عوامل قابل پیشگیری در برنامه واکسیناسیون گربه هستند و WSAVA آنها را در گروه واکسنهای Core گربه قرار میدهد.
هرپسویروس و کالیسیویروس میتوانند با علائمی مانند عطسه، ترشح بینی و چشم و التهاب دستگاه تنفسی همراه باشند. در نتیجه، وقتی کسی از «واکسن سرماخوردگی گربه» صحبت میکند، احتمالاً منظورش یکی از واکسنهایی است که علیه این عوامل محافظت ایجاد میکنند، نه واکسن اختصاصی برای بیماریای به نام سرماخوردگی.
پس FVRCP همان واکسن سرماخوردگی گربه است؟
به زبان ساده، نه.
FVRCP واکسن سرماخوردگی به معنای عام این کلمه نیست؛ بلکه واکسنی است که در برابر چند بیماری و عامل مهم محافظت ایجاد میکند.
این تفاوت مهم است، چون گربه واکسینهشده هم ممکن است عطسه کند. حتی ممکن است به عاملی مبتلا شود که واکسن مربوط به آن را دریافت نکرده است.
بیماریهای تنفسی گربه چندعلتی هستند و واکسیناسیون باید در کنار کنترل تماس با حیوان بیمار، کاهش استرس و مدیریت مناسب محیط انجام شود.
آیا گربه کاملاً خانگی هم باید واکسن بزند؟
این یکی از رایجترین سؤالهاست.
«گربه من اصلاً بیرون نمیرود. پس واکسن برای چه؟»
خانگی بودن ریسک بعضی مواجههها را کم میکند، اما بهتنهایی به معنی حذف نیاز به واکسنهای پایه نیست. راهنمای WSAVA واکسنهای Core گربه را برای همه گربهها در نظر میگیرد، البته با توجه به شرایط جغرافیایی و وضعیت زندگی.
از طرف دیگر، یک گربه کاملاً خانگی ممکن است در طول زندگی برای معاینه، جراحی، سفر یا حتی اقامت کوتاهمدت در محیط دیگری از خانه خارج شود.
همچنین اگر چند گربه در یک خانه زندگی میکنند، ارزیابی ریسک کمی متفاوت میشود. در مورد FeLV نیز سبک زندگی و تماس با گربههای دیگر اهمیت زیادی دارد و توصیه واکسیناسیون آن بسته به منطقه و میزان تماس متفاوت است.
بنابراین «خانگی بودن» یک اطلاعات مهم برای دامپزشک است، اما جواب کامل سؤال نیست.
اگر گربه شما کاملاً در خانه زندگی میکند، این موضوع بهتنهایی به این معنی نیست که میتوان موضوع واکسن سرماخوردگی سگ و گربه را کنار گذاشت. تصمیم درباره واکسیناسیون باید بر اساس سابقه واکسن، سن، شرایط سلامت و احتمال مواجهه با عوامل بیماریزا گرفته شود. حتی در یک گربه خانگی نیز ممکن است در طول زندگی شرایطی مانند مراجعه به دامپزشکی، ورود گربه جدید به خانه یا اقامت موقت در محیط دیگری پیش بیاید.
اگر حیوانم سال قبل واکسن زده، قبل از زمستان دوباره لازم است؟
نه لزوماً.
این شاید مهمترین چیزی باشد که باید قبل از شروع فصل سرما بدانید.
آمدن پاییز به خودی خود به این معنی نیست که باید همه واکسنها دوباره تزریق شوند. زمان یادآور به نوع واکسن، سن حیوان، سابقه واکسیناسیون، شرایط جغرافیایی و میزان ریسک تماس بستگی دارد. راهنمای ۲۰۲۴ WSAVA نیز بر استفاده از واکسنها با فاصلهای که برای ایجاد محافظت طولانیمدت لازم است تأکید میکند، نه تزریق صرفاً به دلیل تغییر فصل.
بنابراین برای تصمیمگیری درباره واکسن سرماخوردگی سگ و گربه نباید فقط به شروع پاییز یا نزدیک شدن فصل زمستان نگاه کرد. تاریخ آخرین واکسن، نوع واکسن دریافتشده، سن حیوان، سابقه بیماری و میزان تماس او با حیوانات دیگر مهمتر از تغییر فصل هستند. ممکن است یک حیوان در پاییز به واکسن خاصی نیاز داشته باشد و حیوان دیگری با شرایط مشابه، نیازی به تکرار همان واکسن نداشته باشد.
اگر کارت واکسیناسیون حیوان را پیدا کردهاید، به جای اینکه فقط تاریخ را نگاه کنید، نام واکسن و تاریخ آخرین تزریق را هم بررسی کنید.
گاهی یک حیوان مدتهاست واکسن پایهاش را دریافت کرده، اما صاحبش تصور میکند چون «سال قبل» تزریق شده، امسال حتماً باید همه چیز از ابتدا تکرار شود. گاهی هم برعکس، یک واکسن مهم مدت زیادی عقب افتاده و صاحب حیوان فکر میکند چون حیوان سالم به نظر میرسد، مسئلهای وجود ندارد.
اینجاست که بررسی سابقه واکسیناسیون ارزش پیدا میکند.
چه سگها و گربههایی قبل از فصل سرما باید با دقت بیشتری بررسی شوند؟
فصل سرما به تنهایی معیار تصمیمگیری نیست. اما بعضی شرایط باعث میشوند ارزیابی ریسک اهمیت بیشتری پیدا کند.
برای سگ، تماس مکرر با حیوانات دیگر یکی از مهمترین موارد است. پانسیون، مهد، پارک سگها، کلاسهای گروهی، نمایشگاه و سفر میتوانند احتمال مواجهه با عوامل تنفسی را افزایش دهند. بیماریهای تنفسی در محیطهای پرتراکم راحتتر منتقل میشوند.
در گربهها نیز زندگی چندحیوانی، ورود گربه جدید، پناهگاهها و محیطهای پرتراکم میتوانند ریسک انتقال عفونتهای تنفسی را افزایش دهند.
سن هم مهم است. تولهسگها و بچهگربهها، و همچنین حیوانات مسن یا دارای بیماریهای زمینهای، ممکن است در برابر بعضی عفونتها آسیبپذیرتر باشند.
در واقع، نیاز به واکسن سرماخوردگی سگ و گربه را بهتر است بر اساس میزان مواجهه با عوامل بیماریزا بررسی کنیم، نه صرفاً بر اساس فصل. حیوانی که در پانسیون میماند، در کلاس یا پارک با حیوانات دیگر تماس دارد، مرتب سفر میکند یا در خانهای با چند حیوان زندگی میکند، ممکن است در معرض خطر بیشتری از برخی عفونتهای تنفسی باشد. این تفاوت در میزان مواجهه میتواند برنامه واکسیناسیون مناسب را تغییر دهد.
فقط واکسن کافی است؟ نه، محیط هم مهم است
یکی از اشتباهات رایج این است که واکسن را مثل یک سپر همهکاره تصور کنیم.
فرض کنید سگ شما تمام واکسنهای لازم را دریافت کرده، اما هر هفته وارد محیط شلوغی میشود که تعداد زیادی سگ در آن حضور دارند. یا گربهای در خانهای پرتنش زندگی میکند و دائماً با گربه بیمار دیگری در تماس است.
در چنین شرایطی واکسن همچنان ارزشمند است، اما مدیریت محیط هم اهمیت دارد.
اگر هدف شما از جستوجوی واکسن سرماخوردگی سگ و گربه این است که احتمال بیماری حیوانتان در فصل سرد کمتر شود، واکسیناسیون فقط یکی از بخشهای پیشگیری است. تهویه مناسب، کاهش تماس با حیوانات بیمار، رعایت بهداشت، کاهش استرس و جلوگیری از ازدحام نیز میتوانند در کاهش خطر برخی بیماریهای تنفسی نقش داشته باشند. هیچ واکسنی جای مراقبت صحیح از محیط زندگی حیوان را نمیگیرد.
تهویه مناسب، کاهش تراکم، جلوگیری از تماس با حیوان بیمار، رعایت بهداشت و کاهش استرس میتوانند در کنترل بیماریهای تنفسی نقش داشته باشند. منابع دامپزشکی نیز تأکید میکنند که واکسیناسیون باید بخشی از یک برنامه جامع کنترل بیماری باشد، نه جایگزین مدیریت نامناسب محیط.
پس اگر هدف شما این است که با شروع فصل سرما احتمال بیماری پت کمتر شود، فقط به دفترچه واکسن نگاه نکنید. محیط زندگی او را هم ببینید.
اگر پت واکسینه شده ولی باز هم عطسه یا سرفه کرد چه؟
اگر سگ یا گربه شما با وجود دریافت واکسن سرماخوردگی سگ و گربه همچنان سرفه یا عطسه میکند، این موضوع لزوماً به معنای بیاثر بودن واکسن نیست. واکسنها فقط علیه عوامل بیماریزای مشخصی طراحی شدهاند و بیماریهای تنفسی میتوانند عوامل مختلفی داشته باشند. علاوه بر این، واکسیناسیون همیشه به معنای جلوگیری کامل از عفونت نیست و در بعضی موارد هدف اصلی کاهش احتمال بیماری شدید یا کاهش شدت علائم است.
این اتفاق لزوماً به معنی شکست واکسن نیست.
فرض کنید یک سگ واکسنهای لازم را دریافت کرده اما چند روز بعد از رفتن به پانسیون شروع به سرفه میکند. آیا باید نتیجه بگیریم «واکسن اثر نکرده»؟
نه لزوماً.
بیماریهای تنفسی سگها میتوانند چندعاملی باشند و واکسنها فقط علیه عوامل مشخصی محافظت ایجاد میکنند. به همین دلیل حتی سگ واکسینهشده نیز ممکن است دچار برخی بیماریهای تنفسی شود. واکسن میتواند خطر برخی بیماریهای قابل پیشگیری را کاهش دهد، اما تضمین نمیکند که حیوان هیچوقت سرفه نکند.
همین موضوع در گربهها هم وجود دارد. گربه واکسینهشده ممکن است همچنان عطسه کند، زیرا همه عوامل ایجادکننده علائم تنفسی تحت پوشش یک واکسن نیستند.
بنابراین بهتر است به جای پرسیدن «چرا با وجود واکسن مریض شد؟»، بپرسیم:
چه عاملی باعث علائم شده و آیا واکسن مربوط به آن عامل وجود داشته است؟
اگر سگ یا گربه عطسه میکند، میتوان واکسن زد؟
این تصمیم باید با توجه به وضعیت عمومی حیوان گرفته شود.
واکسیناسیون برای حیوانی که بهطور فعال بیمار است معمولاً توصیه نمیشود و ابتدا باید وضعیت او ارزیابی شود. AAHA نیز واکسیناسیون را در زمان بیماری فعال توصیه نمیکند.
مثلاً یک عطسه خفیف و منفرد با گربهای که تب، بیاشتهایی یا ترشح قابل توجه ندارد، با یک گربه بیحال و تبدار یکسان نیست.
بنابراین اگر قرار است واکسن حیوان را بهروزرسانی کنید اما همان روز متوجه علائم بیماری شدهاید، بهتر است قبل از تزریق، موضوع را با دامپزشک مطرح کنید.
پس اگر بعد از دریافت واکسن سرماخوردگی سگ و گربه، حیوان همچنان علائمی مانند سرفه، عطسه، ترشح بینی، بیحالی یا کاهش اشتها دارد، بهتر است به جای تکرار خودسرانه واکسن یا فرض کردن «سرماخوردگی»، علت علائم بررسی شود. نوع علائم، مدت آنها، تماس اخیر با حیوانات دیگر و سابقه واکسیناسیون میتوانند به دامپزشک در پیدا کردن علت کمک کنند.
چه زمانی عطسه یا سرفه پت نیاز به مراجعه دارد؟
هر عطسهای اورژانس نیست. سرفه هم همیشه نشانه یک بیماری شدید نیست. اما بعضی علائم را نباید صرفاً به «سرماخوردگی» نسبت داد.
اگر همراه علائم تنفسی مواردی مانند بیحالی واضح، تب، بیاشتهایی، ترشح چرکی بینی یا چشم، تنفس دشوار، سرفه شدید یا مداوم، یا بدتر شدن وضعیت عمومی دیده میشود، معاینه دامپزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در سگها، سرفهای که بعد از تماس با سگهای دیگر شروع شده میتواند با بیماری تنفسی عفونی مرتبط باشد، اما تشخیص قطعی فقط با شنیدن صدای سرفه امکانپذیر نیست. در موارد شدیدتر، بررسیهای تکمیلی مانند تصویربرداری ممکن است لازم شود.
برای گربهها نیز ترکیب عطسه با ترشح چشم و بینی، تب، بیاشتهایی یا زخمهای دهانی میتواند نیاز به ارزیابی بیشتری داشته باشد.
قبل از شروع فصل سرما، واکسیناسیون پت را چطور بررسی کنیم؟
لازم نیست با اولین کاهش دما دنبال «واکسن زمستانی» بگردید. بهتر است این پنج مورد را بررسی کنید:
اول: سابقه واکسیناسیون را پیدا کنید.
دوم: ببینید واکسنهای پایه طبق برنامه مناسب حیوان بهروز هستند یا نه.
سوم: سبک زندگی حیوان را در نظر بگیرید. آیا به پانسیون میرود؟ با حیوانات زیادی تماس دارد؟ سفر میکند؟ به پارک یا daycare میرود؟
چهارم: اگر ریسک تماس بالاست، درباره واکسنهای تنفسی یا سایر واکسنهای Non-core با دامپزشک صحبت کنید.
پنجم: محیط را فراموش نکنید. واکسیناسیون مناسب، تهویه، بهداشت، کاهش استرس و جلوگیری از تماس با حیوان بیمار، مکمل یکدیگرند.
در واقع سؤال درست این نیست که «قبل از زمستان چه واکسنی بزنم؟»
سؤال بهتر این است:
«با توجه به سن، سابقه واکسیناسیون، سبک زندگی و محل زندگی حیوان من، چه واکسنهایی در حال حاضر برای او لازم است؟»
این تغییر سؤال ساده، جلوی بسیاری از واکسیناسیونهای خودسرانه و برنامههای یکسان برای همه حیوانات را میگیرد.
جمعبندی
اگر دنبال واکسن سرماخوردگی سگ و گربه هستید، اول باید یک سوءتفاهم را کنار بگذاریم: واکسن واحدی برای جلوگیری از همه انواع «سرماخوردگی» وجود ندارد.
در سگها، واکسنهای پایه علیه بیماریهایی مانند دیستمپر، آدنوویروس و پاروویروس اهمیت دارند و واکسنهایی مانند بوردتلا، پاراآنفلوآنزا و آنفلوآنزا ممکن است با توجه به شرایط و میزان تماس حیوان مطرح شوند. در گربهها، FVRCP از واکسنهای اصلی است و علیه هرپسویروس گربه، کالیسیویروس و پنلوکوپنی محافظت ایجاد میکند.
از طرف دیگر، شروع پاییز به معنی تکرار خودکار واکسن نیست. برنامه واکسیناسیون باید بر اساس خود حیوان و ریسکهای زندگی او تنظیم شود.
اگر سگ یا گربه شما قرار است وارد محیطی با تماس زیاد با حیوانات دیگر شود، اگر مدت زیادی از آخرین واکسنها گذشته، یا اگر درباره وضعیت واکسیناسیون او مطمئن نیستید، بررسی سابقه واکسن پیش از مواجهه با این شرایط میتواند تصمیم منطقیتری از صبر کردن تا زمان بروز بیماری باشد.
و اگر همین حالا عطسه یا سرفه شروع شده، واکسن را درمان بیماری در نظر نگیرید. ابتدا باید مشخص شود علت علائم چیست.
در نهایت، واکسن سرماخوردگی سگ و گربه را نباید بهعنوان یک واکسن واحد برای جلوگیری از تمام عطسهها و سرفهها در نظر گرفت. واکسنها علیه بیماریها و عوامل مشخصی طراحی شدهاند و انتخاب آنها باید بر اساس سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط زندگی و میزان تماس حیوان با عوامل بیماریزا انجام شود. اگر قصد دارید قبل از فصل سرما وضعیت واکسیناسیون پت خود را بررسی کنید، بهتر است ابتدا سابقه واکسنهای قبلی را مرور کنید و سپس درباره نیاز به واکسنهای پایه یا واکسنهای وابسته به ریسک با دامپزشک مشورت کنید.
سؤالات متداول
۱. آیا واکسن از سرماخوردگی سگ جلوگیری میکند؟
خیر. واکسن از همه بیماریهایی که ممکن است با علائم شبیه سرماخوردگی ظاهر شوند جلوگیری نمیکند، اما بعضی واکسنها علیه عوامل مشخص بیماریهای تنفسی و سایر بیماریهای مهم سگ محافظت ایجاد میکنند.
۲. آیا گربه واکسن سرماخوردگی دارد؟
واکسن واحدی به نام «واکسن سرماخوردگی گربه» وجود ندارد. FVRCP علیه هرپسویروس گربه، کالیسیویروس و پنلوکوپنی محافظت ایجاد میکند و از واکسنهای اصلی گربه محسوب میشود.
۳. واکسن FVRCP گربه چیست؟
FVRCP یک واکسن ترکیبی برای محافظت در برابر feline herpesvirus، feline calicivirus و feline panleukopenia virus است. این سه عامل از مهمترین بیماریهای قابل پیشگیری در برنامه واکسیناسیون گربه هستند.
۴. واکسن کنلکاف سگ چیست؟
«کنلکاف» یک بیماری تکعاملی نیست و عوامل مختلفی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. واکسنهای تنفسی سگ ممکن است علیه Bordetella، پاراآنفلوآنزا و برخی عوامل دیگر محافظت ایجاد کنند. نیاز به این واکسنها به سبک زندگی و میزان تماس سگ با حیوانات دیگر بستگی دارد.
۵. آیا سگ واکسینهشده باز هم ممکن است سرفه کند؟
بله. بیماریهای تنفسی سگها میتوانند چندعاملی باشند و همه عوامل با یک واکسن پوشش داده نمیشوند. بنابراین واکسیناسیون به معنی مصونیت کامل در برابر هر نوع سرفه یا بیماری تنفسی نیست.
۶. آیا گربه کاملاً خانگی هم باید واکسن بزند؟
واکسنهای Core گربه حتی برای گربههای خانگی نیز اهمیت دارند. البته برنامه دقیق باید با توجه به سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط زندگی و ریسکهای حیوان تعیین شود.
۷. آیا قبل از زمستان باید واکسن پت را تکرار کرد؟
خیر، صرفاً به دلیل شروع فصل سرما نیازی به تکرار خودکار واکسن نیست. زمان واکسیناسیون یادآور به نوع واکسن، سابقه حیوان و میزان ریسک بستگی دارد.
۸. آیا وقتی سگ یا گربه بیمار است میتوان واکسن زد؟
واکسیناسیون حیوانی که بهطور فعال بیمار است معمولاً توصیه نمیشود و بهتر است ابتدا وضعیت عمومی حیوان توسط دامپزشک ارزیابی شود.
۹. آیا واکسن ممکن است باعث عطسه گربه شود؟
برخی واکسنهای داخلبینی میتوانند برای مدت کوتاهی باعث عطسه شوند. اگر علائم شدید، طولانی یا همراه با بیحالی و سایر نشانههای بیماری باشند، باید با دامپزشک مشورت شود.